Nekada venčani poklon jednoj kraljici, srednjovekovni grad Obiduš, koji se nalazi oko 80 kilometara severno od Lisabona, danas je jedno od najlepših utvrđenih mesta u Portugalu. Njegove uske kaldrmisane ulice čuvaju tragove različitih civilizacija – od starih vrtova i skrivenih dvorišta do gotskih, renesansnih i baroknih građevina. Tokom vekova, Obiduš je bio rušen i obnavljan, a danas se smatra jednom od najvrednijih kulturnih dragocenosti zemlje.
Godine 2011. pokrenut je projekat Obiduš Vila Literaria (Književno selo Obiduš), s ciljem da se oživi istorijsko jezgro grada kroz kulturu i književnost. Iako je Obiduš već bio poznat po manifestacijama poput srednjovekovnog sajma, festivala čokolade, božićnog sela i festivala opere, lokalne vlasti želele su da pronađu dugoročno rešenje koje će spojiti tradiciju i savremene kulturne potrebe. Književnost je postala odgovor.
View this post on Instagram
Projekat je započeo obnovom starih zgrada i javnih prostora, među kojima i jedne crkve unutar gradskih zidina. U nedostatku državnih programa za očuvanje kulturne baštine, cilj je bio stvoriti centar koji spaja kulturnu, umetničku i ekonomsku dimenziju grada, a istovremeno poštuje njegovu istoriju. Tako je 2012. godine otvorena najveća portugalska knjižara u jednoj crkvi, što je privuklo pažnju javnosti i pokrenulo talas novih inicijativa.
Za manje od pet godina u Obidušu je otvoreno jedanaest novih knjižara i jedan književni hotel, što je gradu donelo reputaciju kulturnog središta i jedinstvenog turističkog odredišta.
Zahvaljujući ovim naporima, UNESCO je 11. decembra 2015. godine proglasio Obiduš Književnim gradom, u okviru svoje mreže kreativnih gradova (Creative Cities Network), osnovane 2004. godine radi povezivanja zajednica koje kreativnost koriste kao ključ urbanog razvoja. Prijava za UNESCO status zasnivala se, između ostalog, na projektu Književnog sela koji je pokrenut 2011. godine u saradnji između opštine Obiduš i Žozea Pinja iz udruženja Ler Devagar.
Obiduš Vila Literaria danas predstavlja jedinstveni kulturni fenomen u Portugalu, priznat na lokalnom, nacionalnom i međunarodnom nivou. U okviru projekta postoji mreža knjižara, umetničkih galerija, muzeja i rezidencija za pisce i umetnike, koji tokom cele godine organizuju izložbe, koncerte, konferencije i performanse.
Posebno mesto u kulturnom životu grada zauzima FOLIO – Međunarodni književni festival, kao i festival Latitudes – Literatura i putovanja. Ovi događaji okupljaju autore, ilustratore, pedagoge i istraživače, dok Obiduš sve više postaje simbol društvene kohezije i kulturne uključenosti, zahvaljujući saradnji sa školama, univerzitetima i lokalnom zajednicom.
View this post on Instagram
Danas je Obiduš u celosti grad književnosti – od obnove i ponovne upotrebe starih zgrada, preko zapošljavanja u kulturnom sektoru, do razvoja alternativnog turizma, sve u duhu knjige i umetnosti čitanja.
Izvor: cityofliterature.nl